مفصل شارکو یکی از اختلالات نادر اما جدی در سیستم حرکتی بدن است که در بیماران مبتلا به دیابت یا نوروپاتی دیده میشود. در این وضعیت، اعصاب ناحیه دچار آسیب میشوند و فرد به مرور حس درد و فشار را از دست میدهد. همین موضوع باعث میشود مفصل بهطور غیرعادی فرسوده و دچار تغییر شکل شود. اما اگر این بیماری بهموقع تشخیص داده نشود فرد توانایی راه رفتن را از دست میدهد. در ادامه بیشتر در مورد این موضوع صحبت میکنیم.
علت بیماری شارکو
بیماری شارکو یا مفصل شارکو در اثر آسیبهای عصبی بهویژه در بیماران دیابتی ایجاد میشود در واقع این بیماری زمانی بروز میکند که پیامهای عصبی مرتبط با درد و فشار به درستی به مغز نرسند و فرد متوجه آسیبهای مفصل خود نشود. از دیگر دلایل این بیماری عبارتند از:
نوروپاتی محیطی (آسیب عصبی)
اصلیترین علت مفصل شارکو، نوروپاتی محیطی است در این حالت، اعصاب حسی و حرکتی عملکرد طبیعی خود را از دست میدهند و بیمار درد یا فشار را حس نمیکند و همین مسئله باعث میشود مفصل در اثر فشار مداوم یا آسیبهای جزئی دچار تخریب شود.
دیابت کنترلنشده
دیابت مزمن یکی از مهمترین عوامل ایجادکننده نوروپاتی و در نتیجه بیماری شارکو است، در واقع قند خون بالا به مرور زمان به عصبها و عروق خونی آسیب میزند که توان ترمیم مفصل را کاهش میدهد که در بیماران دیابتی، مفصل مچ پا و پا بیشتر از سایر نواحی درگیر میشود.
آسیب یا ضربه
در افرادی که حس درد ضعیفتری دارند، حتی یک پیچخوردگی ساده یا ضربه خفیف میتواند زمینهساز بیماری شارکو شود، چون فرد درد را احساس نمیکند، به فعالیت خود ادامه میدهد و مفصل به تدریج دچار تخریب ساختاری میشود.
بیماریهای عصبی
برخی بیماریهای عصبی مانند جذام، سیفلیس عصبی یا صدمات نخاعی نیز میتوانند باعث از بین رفتن حس در اندامها و بروز مفصل شارکو شوند، در این موارد آسیب به اعصاب منجر به ضعف کنترل عضلات و افزایش فشار غیرطبیعی روی مفصل میگردد.
مصرف الکل
مصرف طولانیمدت الکل و کمبود ویتامینهای گروه B بهویژه B12 باعث نوروپاتی و در نتیجه افزایش خطر ابتلا به بیماری شارکو میشود. در این شرایط، تغذیه ضعیف و ضعف سیستم عصبی زمینهساز تخریب مفصل میگردد.
پای شارکو چه علائمی دارد؟
پای شارکو یکی از عوارض جدی نوروپاتی دیابتی است که بدون درد شروع میشود اما در صورت عدم درمان میتواند منجر به تغییر شکل شدید پا شود. از همین رو تشخیص زودهنگام علائم آن نقش مهمی در پیشگیری از تخریب مفصل و قطع عضو دارد.
- تورم قابل توجه پا یا مچ پا حتی بدون وجود زخم یا آسیب مشخص
- گرمی غیرعادی پا در مقایسه با پای سالم
- قرمزی پوست به دلیل التهاب و افزایش جریان خون در ناحیه درگیر
- کاهش حس درد و لمس در پا به علت آسیب عصبی
- نرم شدن استخوانها که باعث تغییر شکل یا فرورفتگی کف پا میشود.
- بیثباتی مفصل و احساس لقی در هنگام راه رفتن
- ایجاد زخم یا تاول در کف پا به دلیل تغییر در توزیع فشار هنگام ایستادن یا راه رفتن
- کوتاهتر شدن یا تغییر شکل واضح پا در مراحل پیشرفته بیماری
نحوه تشخیص مفصل شارکو
تشخیص مفصل شارکو به دلیل شباهت علائم آن با عفونتها یا التهابهای دیگر کمی دشوار است از همین رو پزشک با انجام معاینات دقیق و استفاده از روشهای تصویربرداری، میزان آسیب به مفصل و استخوان را مشخص میکند.
- معاینه فیزیکی و بررسی تورم، گرمی و تغییر شکل پا توسط پزشک
- اندازهگیری دمای پوست و مقایسه آن با پای سالم برای بررسی التهاب
- تصویربرداری با اشعه ایکس برای مشاهده شکستگیهای ریز یا تغییرات مفصلی
- انجام امآرآی جهت تشخیص زودهنگام آسیبهای بافت نرم و استخوان
- اسکن استخوان برای تشخیص دقیقتر و افتراق از عفونتهای استخوانی
- آزمایشهای خون برای بررسی علائم التهاب یا رد احتمال عفونت
برای دریافت نوبت مشاوره با دکتر مجید عابدی بهترین متخصص ارتوپدی در شیراز با شماره ۰۷۱۳۲۳۱۳۰۲۱ تماس حاصل نمایید.
پاری شارکو چگونه درمان میشود؟
هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال حفظ ساختار طبیعی پا و جلوگیری از عوارضی مانند زخم یا قطع عضو بیشتر است، درمان ترکیبی از روشهای غیرجراحی و در موارد شدید جراحی است که در ادامه بیشتر در مورد آن صحبت خواهیم کرد.
استراحت
اولین و مهمترین گام در درمان، بیحرکت نگه داشتن پای درگیر است تا از وارد شدن فشار بیشتر به مفصل جلوگیری شود، در این مرحله از گچ یا بوت مخصوص استفاده میشود تا وزن بدن روی پا نیفتد و استخوانها فرصت ترمیم پیدا کنند.
استفاده از بریس
پس از کاهش التهاب و تثبیت وضعیت مفصل بیمار باید از کفشها یا بریسهای طبی مخصوص استفاده کند، این وسایل با توزیع یکنواخت فشار در کف پا، به جلوگیری از تغییر شکل و زخمهای پوستی کمک میکنند و تعادل فرد را در هنگام راه رفتن بهبود میبخشند.
کنترل قند خون
در بیماران دیابتی، کنترل قند خون نقش بسیار مهمی در روند بهبود دارد، بالا بودن قند خون باعث تضعیف اعصاب و کند شدن ترمیم استخوان میشود بنابراین رعایت رژیم غذایی، مصرف دارو و پایش منظم قند خون ضروری است.
فیزیوتراپی
پس از پایان دوره بیحرکتی، فیزیوتراپی برای بازگرداندن قدرت عضلانی و بهبود دامنه حرکتی مفصل انجام میشود؛ تمرینات خاصی برای تقویت عضلات پا و اصلاح الگوی راه رفتن تجویز میشود تا از فشار بیشازحد بر مفصل آسیبدیده جلوگیری شود.
جراحی در موارد پیشرفته
اگر تغییر شکل مفصل شدید باشد یا زخمهای عمیق ایجاد شده باشد پزشک انجام جراحی را پیشنهاد میدهد هدف جراحی تثبیت استخوانها، اصلاح بدشکلی و پیشگیری از آسیبهای بیشتر است. در برخی موارد از پیچ، پلیت یا میلههای فلزی برای تثبیت مفصل استفاده میشود.
در نهایت…
در انتها پای شارکو یک عارضه جدی اما قابلکنترل است که نیاز به آگاهی، تشخیص بهموقع و مراقبت مداوم دارد از همین رو رعایت نکات درمانی، بیحرکت نگه داشتن پا، استفاده از کفشهای طبی و کنترل قند خون از پیشرفت بیماری جلوگیری میکندف همچنین همکاری بیمار با پزشک و پیگیری منظم وضعیت پا، نقش مهمی در حفظ سلامت مفصل و پیشگیری از عوارض جبرانناپذیر دارد.