کیست زانو ممکن است خودش را به شکل یک توده، ورم یا احساس فشار و درد در پشت یا اطراف زانو نشان دهد و گاهی آن‌قدر خفیف است که فرد متوجه آن نمی‌شود. اما علت ایجاد کیست در همه افراد یکسان نیست و ممکن است با مشکلاتی مثل آرتروز یا آسیب مینیسک ارتباط داشته باشد. در ادامه با علائم، علت، روش تشخیص و راه‌های درمان کیست زانو، از روش‌های بدون جراحی تا مواردی که به بررسی تخصصی نیاز دارند، آشنا می‌شوید.
کیست زانو چیست و در کدام قسمت زانو ایجاد میشود؟
کیست زانو به یک کیسه حاوی مایع گفته میشود که ممکن است در بخش‌های مختلف اطراف مفصل زانو ایجاد شود.
کیست پشت زانو که به آن کیست بیکر نیز گفته میشود، یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع آن است و به صورت برجستگی یا احساس پری در پشت زانو دیده میشود. البته هر توده‌ای در اطراف زانو لزوماً کیست بیکر نیست و ممکن است به مشکلاتی مانند آسیب مینیسک یا سایر ساختارهای مفصل مربوط باشد. بنابراین محل ایجاد توده و علت آن باید با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری مشخص شود.
برای دریافت مشاوره از دکتر مجید عابدی، جراح و متخصص ارتوپدی در شهر شیراز ، لطفا فرم زیر را پر کنید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
علت کیست زانو چیست؟
کیست زانو به توده‌ای پر از مایع گفته میشود که در پشت زانو ایجاد میشود و می‌تواند باعث زانو درد، تورم و محدودیت حرکتی شود که اغلب به دلیل مشکلات زمینه‌ای مفصل زانو شکل می‌گیرند که از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
آرتروز زانو
آرتروز زانو یا ساییدگی مفصل یکی از رایج‌ترین علل تشکیل کیست زانو است. در این حالت، سطح مفصلی به مرور زمان تخریب میشود و بدن برای جبران آسیب، مایع بیشتری تولید می‌کند. این مایع اضافی در پشت زانو جمع شده و به شکل کیست نمایان شود.
پارگی مینیسک
پارگی مینیسک می‌تواند منجر به افزایش تولید مایع مفصلی شود که این مایع گاهی در کیسه‌های اطراف زانو جمع شده و باعث ایجاد کیست میشود. این نوع کیست‌ها بیشتر در ورزشکاران یا افرادی که فشار زیادی به زانویشان وارد می‌کنند دیده میشود که از مهم‌ترین علائم آن شامل درد، قفل شدن زانو و تورم است.
التهاب مفصل (سینویت)
سینویت یا التهاب غشای مفصلی باعث افزایش ترشح مایع مفصلی میشود. این مایع اضافی به صورت کیست در پشت زانو تجمع می‌یابد که به دلایل مختلفی مانند بیماری‌های خودایمنی، عفونت یا آسیب ایجاد شود.
آسیب به رباط‌های زانو
رباط صلیبی، می‌تواند موجب ناپایداری مفصل و افزایش تولید مایع مفصلی شود این مایع اضافی به شکل کیست بیکر در پشت زانو جمع خواهد شد که با درد، تورم ناگهانی و ناتوانی در حرکت طبیعی زانو همراه هستند.
نقرس یا آرتریت روماتوئید
بیماری‌های التهابی مزمن مانند نقرس و آرتریت روماتوئید نیز می‌توانند باعث ایجاد کیست زانو شوند. این بیماری‌ها باعث التهاب مزمن مفصل و تولید بیش از حد مایع مفصلی می‌شوند.
علائم کیست زانو چیست و چه نشانه‌هایی بیشتر دیده میشود؟
توجه داشته باشید که کیست زانو علائم و نشانه‌خاصی ندارد اما به طور کلی در صورت ایجاد کیست زانو علائم زیر ظاهر می شوند:
- احساس درد در بخش های داخلی و یا خارجی مفصل زانو
- صدادار شدن حرکت زانو یا تق تق کردن مفاصل و استخوان‌ها
- قفل شدن زانو و عدم امکان حرکت دادن زانو
- ایجاد تورم در زانو به صورت دوره های زمانی متناوب
- ضعف در ناحیه زانوان
- لنگیدن زانو
- ایجاد انحراف در زانو
- برآمده شدن قسمت‌های کناری و بیرونی زانو
آیا کیست زانو خطرناک است؟
در بیشتر موارد، کیست زانو به‌خودی‌خود خطر جدی ایجاد نمی‌کند، اما بی‌توجهی به علت زمینه‌ای آن می‌تواند باعث ادامه درد و محدودیت حرکتی شود. برای مثال، کیست بیکر ممکن است در ارتباط با آرتروز یا پارگی مینیسک ایجاد شده باشد.
همچنین اگر توده پشت زانو همراه با درد و تورم ناگهانی ساق، قرمزی یا گرمی پا باشد، نباید آن را صرفاً به کیست نسبت داد و لازم است سریع‌تر توسط پزشک بررسی شود؛ زیرا برخی مشکلات عروقی می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
کیست زانو چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص کیست زانو ابتدا با معاینه زانو و بررسی محل توده، میزان درد و دامنه حرکتی انجام میشود. بهترین جراح زانو شیراز در صورت نیاز از روش‌های تصویربرداری برای مشخص شدن نوع و علت کیست استفاده می‌کند. سونوگرافی می‌تواند وجود یک توده حاوی مایع را بررسی کند و MRI زانو اطلاعات بیشتری درباره کیست و ساختارهای داخل مفصل، از جمله مینیسک و غضروف، در اختیار پزشک قرار می‌دهد. در برخی افراد نیز عکس ساده زانو برای بررسی مشکلاتی مانند آرتروز درخواست میشود.
درمان کیست زانو چگونه انجام میشود؟
درمان کیست زانو به شدت علائم، اندازه کیست و علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. برخی از کیست‌ها بدون نیاز به درمان خاصی بهبود می‌یابند، اما در مواردی که باعث ناراحتی، درد یا اختلال در عملکرد زانو شوند، مداخلات درمانی لازم است.
استراحت و کاهش فعالیت
در مراحل اولیه، کاهش فشار روی زانو از طریق استراحت و پرهیز از فعالیت‌های شدید می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. استفاده از یخ و بالا نگه داشتن پا نیز به کاهش تورم زانو کمک می‌کند. این روش اغلب برای کیست‌های کوچک و بدون درد مؤثر است.
مصرف داروهای ضد التهاب
داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش التهاب و درد تجویز می‌شوند که این داروها به کاهش تورم ناشی از بیماری‌های زمینه‌ای مانند آرتروز یا سینویت نیز کمک می‌کنند البته توجه داشته باشید که استفاده مداوم از دارو باید تحت نظر پزشک باشد.
فیزیوتراپی
تمرینات فیزیوتراپی به تقویت عضلات اطراف زانو و بهبود حرکت مفصل کمک می‌کند همچنین باعث کاهش فشار روی کیست و علائم همراه آن میشود. البته دقت داشته باشید که فیزیوتراپی همراه با سایر روش‌های درمانی تجویز می‌کند.
تخلیه مایع کیست (آسپیراسیون)
در مواردی که کیست باعث ناراحتی زیاد شود، پزشک مایع داخل کیست را با سوزن خارج می‌کند. این روش ساده و سرپایی است، اما احتمال دارد دوباره پر شود از همین رو گاهی همراه با تزریق داروهای ضدالتهاب انجام میشود.
تزریق کورتون
پس از تخلیه کیست یا برای کاهش التهاب مفصل، داروی کورتیکواستروئید (کورتون) به داخل مفصل تزریق میشود. این تزریق به کاهش سریع درد و التهاب کمک می‌کند، اما اثر آن موقتی بوده و نیاز به پیگیری دارد.
چه زمانی برای درمان کیست زانو به جراحی نیاز است؟
اگر کیست بسیار بزرگ، مقاوم به درمان یا باعث اختلال شدید در عملکرد زانو باشد، نیاز به جراحی برای برداشتن آن باشد. در این روش، علت زمینه‌ای مانند پارگی مینیسک نیز همزمان درمان میشود. باید اشاره کنیم که جراحی آخرین گزینه درمانی محسوب میشود.
سوالات متداول کیست پشت زانو
بله ممکن است بیمارانی بی دلیل دچار کیست زانو شده باشند و همچنین بیمارانی که زمینه رماتیسمی دارند هم اتفاق می افتد. خیلی از مواقع نیاز به درمان ندارند و در برخی موارد هم می توان با کشیدن این مایع و تزریق کورتن داخل این کیست ها بتوان آن را درمان کرد.
خیر هر برجستگی و برآمدگی پشت زانو کیست نیست. امروزه جراحان با استفاده از روش‌های تشخیصی مختلف می‌توانند به راحتی آن را تشخیص بدهند. بنابراین نباید از کیست های زانو ترسید از همه مهم‌تر مسائل و مشکلات زانو را نباید به کیست نسبت داد.
این کیست ها را در سنین پایین و در کودکان هم بوجود می آید اما در اکثر موارد در سنین 9 تا 10 سالگی رفع شده و نیاز به جراحی ندارند.
کیست بیکر معمولاً خطرناک نیست، اما در صورت پارگی یا فشار به اعصاب و رگ‌ها می‌تواند مشکل‌ساز شود.
در نهایت…
در نهایت، کیست زانو مشکلی است که نباید نادیده گرفته شود، چرا که می‌تواند نشانه‌ای از آسیب یا بیماری زمینه‌ای مفصل باشد. به همین خاطر تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب با توجه به شدت علائم و علت بروز کیست اهمیت زیادی دارد همچنین پیگیری به‌موقع پزشکی، رعایت توصیه‌های درمانی و تقویت عضلات زانو می‌تواند از عوارض جدی‌تر جلوگیری کند.