دررفتگی زانو یکی از آسیبهای شدید و نادر مفصل زانو است که در اثر وارد شدن نیروی شدید به پا ایجاد میشود. این عارضه میتواند منجر به پارگی لیگامانهای مهم زانو و حتی آسیب به عروق و اعصاب اطراف مفصل شود. دررفتگی زانو با درد شدید، تورم، تغییر شکل واضح و ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن همراه است و در صورت آسیب به رگها، خطر قطع خونرسانی و حتی سیاه شدن بافتهای پا را به همراه دارد به همین دلیل تشخیص دقیق این عارضه نیازمند انجام تصویربرداری بوده و از همه مهمتر به درمان سریع هم نیاز دارد.

علائم دررفتگی زانو
علائم و نشانههای دررفتگی زانو شدید و قابل توجه هستند که به دلیل آسیبدیدگی جدی بافتها و استخوانها ایجاد میشوند. از مهمترین این علائم به شرح زیر است توجه داشته باشید که اگر هر کدام از آن را مشاهده کردید هر چه سریع تر به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید تا از آسیبهای جدی جلوگیری کنید.
- صدای خفیف یا تق تق در لحظه آسیب
- کج شدن زانو یا تغییر شکل غیرطبیعی مفصل
- درد شدید و غیرقابل تحمل بهویژه هنگام حرکت
- ورم ناگهانی و زیاد در ناحیه زانو
- کبودی اطراف مفصل زانو به دلیل آسیب به عروق
- قفل شدن زانو یا ناتوانی در خم یا صاف کردن آن
- عدم توانایی در راه رفتن یا ایستادن روی پا
- بیرونزدگی واضح کاسه زانو (کشکک) یا جابجایی آن
مهمترین علت دررفتگی زانو
دلایل مختلفی میتوانند باعث دررفتگی زانو شوند که بیشتر آنها به وارد شدن ضربه یا فشار زیاد به مفصل زانو مربوط میشود. از جمله رایجترین این دلایل به شرح زیر است:
دررفتگی زانوی مادرزادی
در برخی افراد دررفتگی زانو از بدو تولد وجود دارد که آن هم به خاطر تشکیل ناقص استخوانهای مفصل، اختلال در بافتهای نرم نگهدارنده زانو یا مشکلات مادرزادی مانند فلج مغزی ایجاد میشود البته توجه داشته باشید که زایمان بریچ نیز میتواند احتمال این نوع دررفتگی را افزایش دهد.
دررفتگی زانو در فوتبال و ورزش
دررفتگی زانو یکی از آسیبهای شایع در فوتبال و ورزشهای پرتحرک است که بر اثر ضربه شدید یا پیچخوردگی ناگهانی ایجاد میشود. این آسیب باعث جدا شدن استخوانهای مفصل زانو میشود که اغلب هم با درد شدید، تورم و ناتوانی در حرکت همراه است برای درمان هم در موارد شدید انجام جراحی بسیار کمک کننده است.
تصادفات رانندگی
در تصادفات، بهویژه تصادفهای شدید با خودرو، موتورسیکلت یا دوچرخه، فشار زیادی به مفاصل بدن از جمله زانو وارد میشود. این ضربات میتوانند موجب دررفتگی زانو و آسیب به استخوان و رباطهای اطراف مفصل شوند.
ناپایداری کشکک زانو
برخی از افراد به صورت طبیعی یا به دلیل ساختار بدنی خاص، دچار ناپایداری در ناحیه کشکک زانو هستند. این موضوع باعث میشود که استخوان کشکک بهراحتی از جای خود خارج شده و فرد بیشتر در معرض دررفتگی زانو قرار بگیرد.
بیشتر بخوانید: بهترین درمان نرمی غضروف کشکک زانو
آسیبدیدگی قبلی مفصل زانو
اگر فرد سابقهی آسیبهایی مانند پارگی رباط صلیبی یا مینیسک داشته باشد به طبع احتمال دررفتگی مجدد زانو افزایش مییابد، چرا که ساختارهای نگهدارندهی مفصل تضعیف شدهاند.
اقدامات اولیه پس از دررفتگی زانو
پس از دررفتگی زانو، استراحت و کاهش تورم از اهمیت بالایی برخوردار است به همین دلیل استفاده از کمپرس یخ، بالا نگه داشتن زانو نسبت به سطح قلب و اجتناب از ایستادن طولانی میتواند به کاهش التهاب و درد کمک کند. توجه داشته باشید مراجعه سریع به بهترین متخصص ارتوپدی در شیراز یا جراح زانو برای معاینه و تشخیص دقیق الزامی است. در برخی موارد هم دررفتگی زانو با درمانهای غیرجراحی مثل استفاده از عصا، استراحت و فیزیوتراپی قابل کنترل است مراقبتهای بعدی و پرهیز از ضربه مجدد به زانو، نقش مهمی در جلوگیری از آسیبهای شدیدتر آینده دارد.

راههای تشخیص دررفتگی زانو
در معاینه دررفتگی زانو، پزشک بافتهای اطراف، رگهای خونی، اعصاب و میزان آسیب به رباطهای خلفی، قدامی و جانبی را بررسی میکند تا وضعیت غضروف و مینیسک را ارزیابی کند. البته توجه داشته باشید که برای معاینه دقیق وضعیت استخوانها و میزان آسیب، تصویربرداری با اشعه ایکس و سیتی اسکن انجام خواهد شد حتی MRI هم برای بررسی جزئیات بافتهای نرم تجویز میگردد.
📍 نکته: اگر دررفتگی کشکک زانو با آسیب رگها همراه باشد، سیتی آنژیوگرافی انجام میشود تا جریان خون و سلامت رگها بررسی شود.

بهترین روش درمانی برای دررفتگی زانو
دررفتگی زانو یک آسیب جدی محسوب میشود که نیاز به درمان سریع و مناسب دارد تا از آسیب بیشتر به رباطها، عروق و اعصاب جلوگیری شود. انتخاب بهترین روش درمان به شدت دررفتگی، سن بیمار و میزان آسیبدیدگی ساختارهای اطراف زانو بستگی دارد.
عمل جراحی
در موارد دررفتگی شدید یا زمانی که روشهای غیرجراحی موثر نباشند، جراحی توسط متخصص انجام میشود البته توجه داشته باشید که نوع جراحی به میزان آسیب و علت دررفتگی بستگی دارد.
فیزیوتراپی
بخشی مهم از روند درمان است که با تمرینات و تکنیکهای تخصصی به کاهش درد، تقویت عضلات اطراف زانو، افزایش استقامت و بهبود حرکت و انعطافپذیری زانو کمک میکند.
درمان دارویی
شامل مصرف داروهای ضدالتهاب، مسکنها، استروئیدها و مکملهای غذایی است که هدف آنها کاهش درد و التهاب و بهبود عملکرد زانو میباشد. این داروها باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.
جا انداختن مفصل
در مراحل اولیه، پزشک با روش دستی مفصل را به جای اصلی خود بازمیگرداند. این کار تحت بیحسی موضعی یا بیهوشی انجام میشود تا از این طریق به کاهش درد و جلوگیری از آسیب بیشتر کمک کرد.
استفاده از وسایل کمکی
مانند زانوبندها و کفشهای مخصوص که به کنترل حرکت زانو، جلوگیری از انحراف و حفظ ثبات زانو کمک کرده و روند درمان را تسریع میکند.
سوالات متداول دررفتگی زانو
مدتزمان بهبودی دررفتگی زانو بستگی به شدت آسیب دارد اما بین شش هفته تا سه ماه طول میکشد، البته در صورت نیاز به جراحی، این مدت طولانیتر خواهد بود.
رژیم غذایی سالم با مواد مغذی مانند ویتامین C، پروتئین و آهن به بهبود التهاب و رشد بافت زانو کمک میکند و مصرف آب، میوهها و سبزیجات برای بهبودی موثر است.
در نهایت…
در نهایت درمان دررفتگی زانو به شدت آسیب و وضعیت کلی بیمار بستگی دارد. هدف اصلی درمان، کاهش درد، بهبود حرکت و عملکرد زانو و جلوگیری از تشدید مشکل است. برای رسیدن به بهترین نتیجه، مشورت با پزشک متخصص و تعیین برنامه درمانی مناسب اهمیت زیادی دارد همچنین رعایت دقیق دستورات پزشک به بهبود سریعتر و پیشگیری از عوارض احتمالی بسیار کمک میکند.