مراقبت های بعد از تعویض مفصل لگن نقشی اساسی در بهبود سریعتر، کاهش عوارض و افزایش طول عمر پروتز دارند. بسیاری از بیماران تصور میکنند که پس از جراحی، تنها کار پزشک اهمیت دارد؛ در حالیکه رعایت نکات مراقبتی آن هم توسط خود فرد تعیینکننده نتیجه نهایی است. از نحوه صحیح نشستن و راه رفتن گرفته تا انجام فیزیوتراپی، تغذیه مناسب و پیشگیری از عفونت همگی جزو موارد کلیدی به شمار میروند. توجه داشته باشید که اگر این مراقبتها جدی گرفته نشوند، احتمال دردهای ماندگار یا شل شدن مفصل وجود خواهد داشت.
مراقبتهای بعد از تعویض مفصل لگن شامل چه مواردی میشود؟
بعد از جراحی تعویض مفصل لگن رعایت مراقبتها یکی از مهمترین مراحل درمانی است که در بازگشت زندگی بیمار به شرایط عادی بسیار کمک میکند. از مهمترین این نکات مراقبتی به شرح زیر است:
مصرف دارو
داشتن درد و التهاب بعد از عمل یک موضوع کاملا طبیعی است به همین دلیل پزشک داروهای مسکن و ضدالتهاب را تجویز میکند. توجه داشته باشید که مصرف منظم این داروها به کاهش درد کمک کرده و امکان حرکت بهتر را فراهم میسازد همچنین مصرف آنتیبیوتیکها برای جلوگیری از عفونت ضروری است و به هیچ عنوان نباید خودسرانه قطع یا تغییر داده شود.
نشستن و خوابیدن صحیح
بیمار باید از نشستن روی صندلیهای خیلی کوتاه یا خیلی نرم خودداری کند و همیشه لگن را بالاتر از زانوها نگه دارد. در زمان خواب، استفاده از بالش بین پاها توصیه میشود تا از چرخش ناخواسته لگن و ران جلوگیری شود. رعایت این نکات مانع از دررفتگی یا فشار بیش از حد به مفصل مصنوعی میشود.
استفاده از وسایل کمکی
در روزهای اولیه پس از جراحی، استفاده از عصا یا واکر ضروری است تا فشار کمتری به مفصل وارد شود. بیمار باید راه رفتن را به تدریج و طبق توصیه پزشک افزایش دهد. توجه داشته باشید که تمرینات سبک و منظم به افزایش تعادل و جلوگیری از لخته شدن خون بسیار کمک میکند.
فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی
فیزیوتراپی از اصلیترین بخشهای مراقبت بعد از تعویض مفصل لگن و ران است در واقع این تمرینات به افزایش قدرت عضلات، بهبود دامنه حرکتی و پیشگیری از خشکی مفصل کمک میکند البته توجه داشته باشید که انجام صحیح حرکات تحت نظر متخصص باعث بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره خواهد شد.
مراقبت از زخم
زخم جراحی باید همواره تمیز و خشک نگه داشته شود از همین رو تعویض پانسمان طبق دستور پزشک از اهمیت زیادی برخوردار است. در صورت مشاهده علائمی مانند قرمزی، تورم یا ترشح غیرطبیعی باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود تا از عفونت جلوگیری شود.
تغذیه مناسب
رژیم غذایی غنی از پروتئین، ویتامین C و کلسیم روند ترمیم بافتها و استخوانها را تسریع میکند. مصرف مایعات کافی و سبزیجات نیز برای بهبود عملکرد بدن ضروری است. اجتناب از غذاهای پرچرب و ناسالم به کاهش التهاب و کنترل وزن کمک میکند.
محدود کردن فعالیتها
بیماران باید تا مدتی از فعالیتهایی مثل خم شدن زیاد، چرخاندن لگن یا برداشتن اجسام سنگین خودداری کنند در واقع انجام حرکات پرخطر میتواند باعث آسیب به پروتز یا دررفتگی آن شود پس در هفتههای ابتدایی حتما به این نکته توجه داشته باشید.
بازگشت به زندگی روزمره
بازگشت به فعالیتهای روزمره و حتی رانندگی باید تحت نظر پزشک انجام شود به طور معمول بیماران بعد از چند هفته قادر به انجام کارهای سبک خواهند بود. بازگشت به ورزشهای سبک نیز پس از تأیید پزشک امکانپذیر است و به بهبود کیفیت زندگی کمک میکند.
تمامی نکات مراقبتی توسط دکتر مجید عابدی بهترین متخصص ارتوپدی در شیراز آن هم در جلسه مشاوره قبل از عمل به طور کامل به شما توضیح داده میشود.
انجام چه کارهایی بعد از تعویض مفصل لگن و ران ممنوع است؟
بعد از تعویض مفصل لگن باید از انجام برخی کارها پرهیز کرد تا روند بهبودی بدون عارضه طی شود. رعایت این نکات از آسیب به پروتز و خطر دررفتگی جلوگیری میکند. از مهمترین آنها به شرح زیر است:
- نشستن روی صندلی یا مبل خیلی کوتاه
- خم کردن لگن و ران بیش از ۹۰ درجه هنگام نشستن یا برداشتن وسیله
- چرخاندن پا به سمت داخل یا خارج
- خوابیدن به پهلوی عمل شده بدون گذاشتن بالش بین پاها
- برداشتن اجسام سنگین و انجام فعالیتهای شدید ورزشی
- نشستن روی زمین یا چهارزانو
- بالا رفتن از پلهها بیش از حد در هفتههای اول
- رانندگی در هفتههای ابتدایی بدون اجازه پزشک
- نشستن طولانیمدت بدون حرکت
- انجام حرکات ناگهانی یا پرشی
جراحی تعویض مفصل لگن
چه عواملی باعث کندتر شدن روند بهبودی بعد از عمل میشود؟
روند بهبودی بعد از تعویض مفصل لگن تحت تأثیر سبک زندگی و رعایت نکات مراقبتی قرار دارد. برخی عوامل میتوانند این روند را کند کرده و حتی باعث ایجاد عوارض طولانیمدت شوند.
- بیتحرکی و نادیده گرفتن تمرینات فیزیوتراپی
- اضافه وزن و فشار بیش از حد بر مفصل مصنوعی
- عفونت در محل جراحی یا در بدن
- عدم رعایت نحوه صحیح نشستن، برخاستن و خوابیدن
- مصرف نکردن داروهای تجویز شده به طور منظم
- تغذیه نامناسب و کمبود ویتامینها و پروتئینها
- انجام حرکات پرخطر یا فعالیتهای شدید زودتر از زمان مجاز
- ابتلا به بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا پوکی استخوان کنترلنشده
- سیگار کشیدن و مصرف الکل که ترمیم بافتها را مختل میکند.
- استرس و نداشتن حمایت روانی یا اجتماعی در دوران نقاهت
در نهایت..
در انتها مراقبتهای بعد از تعویض مفصل لگن و ران تنها به معنی استراحت کردن نیست، بلکه مجموعهای از عادات درست، فعالیتهای کنترلشده و رعایت توصیههای پزشکی است. بیمارانی که به فیزیوتراپی پایبند بوده، تغذیه مناسب را رعایت میکنند و از انجام حرکات پرخطر پرهیز دارند، شانس بیشتری برای بازگشت سریعتر به زندگی عادی و افزایش طول عمر پروتز خواهند داشت.