دررفتگی مفصل ران از شایعترین و خطرناکترین آسیبهای اسکلتی است که در آن سر استخوان ران از حفره لگن خارج میشود. این مشکل در اثر تصادفات، ضربههای شدید یا در برخی موارد به صورت مادرزادی رخ میدهد که در صورت عدم درمان سریع میتواند عوارض جدی مانند درد مزمن، محدودیت حرکتی یا حتی آسیب عصب سیاتیک به همراه داشته باشد. اگر میخواهید بدانید چه عواملی باعث این عارضه میشوند و چه روشهایی برای درمان آن وجود دارد این مقاله را مطالعه کنید.
علت دررفتگی مفصل لگن
دررفتگی مفصل لگن یکی از آسیبهای جدی ارتوپدی است که به دنبال وارد شدن فشار یا ضربه شدید به لگن رخ میدهد. این مشکل میتواند هم در بزرگسالان به دلیل حوادث و ضربهها ایجاد شود و هم در کودکان به شکل مادرزادی وجود داشته باشد که از مهمترین دلایل آن به شرح زیر است:
ضربههای شدید و تصادفات
یکی از شایعترین دلایل دررفتگی لگن، تصادفات رانندگی یا سقوط از ارتفاع است؛ در این شرایط، نیروی زیادی به مفصل ران وارد میشود که میتواند باعث خارج شدن سر استخوان ران از حفره لگن شود. چنین آسیبهایی همراه با شکستگی استخوان یا آسیب به بافتهای نرم اطراف مفصل هستند و نیاز به درمان فوری دارند.
دررفتگی مادرزادی لگن
برخی نوزادان از بدو تولد دچار ناهنجاری در مفصل لگن هستند که به آن دررفتگی مادرزادی لگن گفته میشود. در این حالت، مفصل ران بهطور کامل در جای خود قرار نمیگیرد و با رشد کودک مشکلات حرکتی یا لنگش در راه رفتن ایجاد شود توجه داشته باشید که تشخیص زودهنگام با سونوگرافی نوزادان میتواند در درمان مؤثر باشد.
آسیبهای ورزشی
ورزشهای پر برخورد مانند فوتبال، کشتی یا ورزشهای رزمی میتوانند باعث دررفتگی مفصل لگن شوند. حرکت ناگهانی، ضربه مستقیم یا فشار بیش از حد به مفصل، خطر خروج سر استخوان ران از جایگاه طبیعی را افزایش میدهد، این نوع دررفتگی با درد شدید و ناتوانی در حرکت پا همراه است.
بیماریها و ضعف ساختاری مفصل
برخی بیماریها مانند آرتریت یا پوکی استخوان ضعیف شدن مفصل لگنرا به همراه دارد. در چنین شرایطی، حتی یک ضربه یا فشار نهچندان شدید منجر به دررفتگی خواهد شد، همچنین ضعف عضلات و رباطهای اطراف مفصل نیز از دیگر عواملی است که زمینه دررفتگی را فراهم میکند.
نحوه تشخیص دررفتگی لگن
برای اطمینان از نوع و شدت آسیب باید از روشهای تخصصی کمک گرفت که پزشک با بررسی علائم بالینی و استفاده از تصویربرداری دقیق، وضعیت مفصل را ارزیابی میکند از جمله مهمترین روشهای تشخیصی به شرح زیر است:
- معاینه بالینی شامل بررسی تغییر شکل مفصل، کوتاهتر شدن پا و میزان توانایی حرکت دادن اندام
- عکسبرداری ساده یا رادیوگرافی برای مشاهده نوع دررفتگی و تعیین محل قرارگیری سر استخوان ران
- سی تی اسکن در موارد پیچیده برای بررسی دقیق شکستگیهای همراه یا جابهجایی استخوانها
- ام آر آی برای ارزیابی آسیبهای بافت نرم مانند رباطها، تاندونها و عصبهای اطراف مفصل
- بررسی عصبها و جریان خون برای اطمینان از سلامت عصب سیاتیک و گردش خون اندام پایینی
برای دریافت نوبت مشاوره از دکتر مجید عابدی بهترین متخصص ارتوپدی در شیراز با شماره ۰۷۱۳۲۳۱۳۰۲۱ تماس بگیرید.
بهترین روش درمان دررفتگی لگن
بهترین روش درمان دررفتگی لگن بسته به شدت آسیب، نوع دررفتگی و شرایط بیمار متفاوت است. پزشک با بررسی دقیق وضعیت، مناسبترین راهکار را انتخاب میکند تا علاوه بر جااندازی مفصل، از بروز عوارض بعدی نیز جلوگیری کند.
جااندازی بسته
در این روش، پزشک بدون نیاز به جراحی و تنها با استفاده از مانورهای مخصوص، مفصل دررفته را به جای خود برمیگرداند. این کار تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی انجام میشود تا بیمار درد و انقباض عضلانی نداشته باشد. پس از جااندازی هم، برای تثبیت مفصل، از بریس یا کشش استفاده میشود و از همه مهمتر بیمار نیاز به استراحت و توانبخشی دارد.
جااندازی باز
اگر دررفتگی شدید باشد یا با آسیب به استخوانها و بافتهای اطراف همراه باشد، جراحی ضرورت پیدا میکند. در این روش پزشک با ایجاد برش جراحی، مفصل را به جای خود برمیگرداند و در صورت وجود شکستگی یا آسیب جدی، آن را ترمیم میکند. این شیوه بیشتر در موارد پیچیده یا شکستگی-دررفتگیها به کار میرود.
تثبیت با پیچ یا پلاک
در برخی بیماران بهویژه در مواردی که استخوانهای اطراف لگن یا مفصل آسیب دیده باشند، استفاده از پیچ یا پلاک برای تثبیت ضروری است. این روش مانع از جابهجایی مجدد مفصل میشود و امکان جوش خوردن بهتر استخوانها را فراهم میکند. بعد از جراحی، بیمار نیاز به فیزیوتراپی و دوره نقاهت طولانیتر دارد.
کشش اسکلتی
در شرایطی که امکان جراحی فوری وجود نداشته باشد یا برای تثبیت موقت قبل از عمل، از کشش اسکلتی استفاده میشود. در این روش وزنههایی به پا متصل میشود تا فشار از روی مفصل برداشته شده و دررفتگی به تدریج اصلاح شود. این روش موقتی بوده و شاید نیاز به جراحی یا روشهای دیگر داشته باشد.
فیزیوتراپی و توانبخشی
پس از جااندازی یا جراحی، فیزیوتراپی نقش بسیار مهمی در بازیابی عملکرد مفصل لگن دارد. تمرینات تقویتی و کششی به کاهش خشکی مفصل و افزایش دامنه حرکتی کمک میکنند، همچنین باعث میشود بیمار سریعتر به فعالیتهای روزمره بازگردد و از دررفتگی مجدد هم پیشگیری میشود.
سوالات متداول درمان دررفتگی لگن
زمان بهبودی بین ۶ هفته تا چند ماه متغیر است که البته این مدت به روش درمان، شدت آسیب، وضعیت جسمانی بیمار و پیگیری توانبخشی بستگی دارد علاوه بر آن انجام منظم فیزیوتراپی روند بهبودی را هم سریعتر میکند.
بله، بهخصوص در بیمارانی که بهطور کامل مراحل توانبخشی را انجام ندادهاند، یا دچار آسیبهای شدید بافتی شدهاند احتمال دررفتگی مجدد وجود دارد پس باتوجه به اهمیت این موضوع رعایت نکات مراقبتی و انجام تمرینات تقویتی احتمال آسیب مجدد را کاهش میدهد.
در نهایت…
درمان دررفتگی لگن تنها به بازگرداندن مفصل به جای خود محدود نمیشود، بلکه یک فرآیند چندمرحلهای شامل جااندازی، تثبیت، مراقبتهای بعدی است، از همین رو انتخاب روش درمانی به شدت آسیب و شرایط بیمار بستگی دارد توجه داشته باشید که با درمان اصولی و مراقبت مناسب، عملکرد طبیعی مفصل لگن را بازگرداند و از بروز عوارض جدی و دررفتگیهای مجدد پیشگیری کرد.