برای بسیاری از افراد، توانایی راه رفتن بعد از عمل رباط صلیبی به عنوان یکی از اساسیترین بخشهای زندگی روزمره از اهمیت ویژهای برخوردار است و به همین دلیل، نگرانیها و سوالات زیادی در مورد زمان و نحوه شروع حرکت پس از عمل مطرح میشود. این موضوع بهدلیل حساسیتهای موجود در روند بهبودی و بازسازی رباط صلیبی کاملا طبیعی است. از همین رو پزشک نکات مراقبتی را به شما توصیه میکند که در بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزانه بسیار کمک کننده است.
چه زمانی میتوان راه رفتن را بعد از عمل رباط صلیبی شروع کرد؟
راه رفتن بعد از عمل رباط صلیبی بلافاصله شروع و به اندازهای که احساس راحتی کنید، ضروری است. این مرحله معمولاً با استفاده از دو عصا آغاز میشود تا از فشار اضافی بر زانو جلوگیری شود. پس از 1 تا 2 هفته، میتوانید از یک عصا استفاده کنید و در نهایت به مرور زمان و با پیشرفت روند بهبودی، بدون عصا به راه رفتن ادامه دهید. هدف این است که در هر مرحله، بهطور طبیعی مانند زمان قبل از آسیبدیدگی زانو راه بروید و از آسیبهای بیشتر جلوگیری کنید.
پس از گذشت 2 تا 4 هفته، معمولاً فیزیوتراپی آغاز میشود که در آن تمرینات تقویتی و کششی برای بهبود انعطافپذیری و قدرت عضلات اطراف زانو انجام میشود. این تمرینات به بازگشت تدریجی تحرک زانو کمک میکنند. بیشتر بیماران پس از 6 ماه قادر به راه رفتن بدون مشکل خواهند بود، اما برای بازگشت به ورزشهای سنگین و فعالیتهای شدید ورزشی، نیاز به 8 تا 12 ماه زمان برای بهبود کامل و تقویت رباط ترمیمشده وجود دارد.
تمرینات تقویتی برای بهبود راه رفتن پس از عمل رباط صلیبی
تمرینات تقویتی برای بهبود راه رفتن بعد از عمل رباط صلیبی نقش بسیار مهمی در تسریع روند بهبودی و بازگشت به فعالیتهای روزمره دارند. در این بخش به چند تمرین موثر برای تقویت عضلات و بهبود دامنه حرکتی زانو پس از جراحی اشاره میکنیم:
✳️ اسلاید پاشنه
این تمرین بهبود دامنه حرکتی زانو را بدون تحمل وزن فراهم میکند. با نشستن روی زمین و صاف کردن زانو، زانوی آسیبدیده را به آرامی خم کنید و پاشنه پا را به سمت خود بکشید. سپس به آرامی پا را به وضعیت اولیه برگردانید. این حرکت را 10 بار تکرار کنید.
✳️ حرکت صدف (تقویت عضله چهار سر ران)
به پهلو دراز بکشید، باسن خود را به سمت قفسه سینه حرکت دهید و زانوها را تا 90 درجه خم کنید. مچ پاها را به هم بچسبانید و زانوی خود را تا حد ممکن بالا ببرید. این وضعیت را 3 ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی پایین بیاورید. برای پیشرفت، وزنهای روی زانوی بالایی خود قرار دهید.
✳️ انقباض عضله چهارسر ران (نشسته)
در حالت نشسته، زانوی آسیبدیده را صاف و کشیده روی زمین قرار دهید و زانوی دیگر را خم کنید. عضله چهار سر ران را بدون حرکت دادن زانو سفت نگه دارید و این انقباض را برای 10 ثانیه نگه دارید. سپس انقباض را رها کنید. این تمرین را 10 بار تکرار کنید.
✳️ خم کردن زانو در حالت دمر
در حالت خوابیده به شکم با زانوهای صاف، زانوی آسیبدیده را خم کنید و پاشنه را به سمت باسن بکشید. پنج ثانیه نگه دارید و سپس شل کنید. این حرکت را 10 بار تکرار کنید.
✳️ انقباضات همزمان عضلات زانو
در حالت نشسته با پاهای دراز شده، یک حوله لولهشده زیر زانو قرار دهید. پاشنه پا را به سمت زمین فشار دهید تا همسترینگ شما منقبض شود، سپس پشت زانو را به حوله فشار دهید تا عضلات چهار سر ران منقبض شوند. این حالت را ۱۰ ثانیه نگه دارید و ۱۰ بار تکرار کنید.
✳️ انقباض چهارسر در مقابل باند تمرینی
با باند تمرینی که یک سر آن به دور پایه میز و سر دیگر به پشت زانو بسته شده است بایستید. زانو را به آرامی خم کنید و سپس آن را در مقابل مقاومت باند صاف کنید. این حرکت را 10 بار تکرار کرده و هر بار برای 3 ثانیه زانو را صاف نگه دارید.
چگونه تعادل خود را هنگام راه رفتن بعد از جراحی حفظ کنیم؟
برای حفظ تعادل هنگام راه رفتن بعد از عمل رباط صلیبی، استفاده از عصا یا واکر در روزهای ابتدایی بسیار مهم است تا فشار کمتری به زانو وارد شود. گامهای کوچک و کنترلشده، حفظ وضعیت بدنی مناسب و صاف و استفاده از کفشهای راحت و غیرلغزنده نیز به جلوگیری از افتادن و حفظ تعادل کمک میکند. در واقع این اقدامات میتواند به بهبود سریعتر و ایمنتر شما کمک کند.
راه های کاهش فشار اضافی بر زانو هنگام راه رفتن
برای کاهش فشار اضافی بر زانو هنگام راه رفتن بعد از عمل رباط صلیبی، رعایت چند نکته اساسی ضروری است:
استراحت
استراحت یکی از مهمترین نکات برای مراقبتهای بعد از جراحی رباط صلیبی است. در روزهای اول پس از جراحی، باید از وارد آوردن فشار زیاد به زانو خودداری کنید تا روند بهبودی تسریع شود. استراحت کافی به کاهش تورم و درد کمک کرده و از آسیب به گرافت پیوندی جلوگیری میکند.
استفاده از زانوبند
زانوبند کمک میکند تا زانو ثابت بماند و فشار کمتری به مفصل وارد شود. همچنین از حرکتهای ناخواسته و خطرناک جلوگیری کرده و از آسیب به گرافت پیوندی پس از جراحی محافظت میکند.
خودداری از فعالیتهای سنگین
از انجام فعالیتهای سنگین مانند بلند کردن وزنههای سنگین، دویدن یا پریدن در هفتههای اول پس از جراحی باید خودداری کرد. این فعالیتها فشار زیادی به زانو وارد کرده و باعث آسیب به گرافت یا به تاخیر افتادن روند بهبودی خواهد شد.
مراقبت از زخمها
در روزهای اول پس از جراحی، مهم است که محل زخم تمیز و خشک نگه داشته شود و طبق دستور پزشک پانسمان تعویض گردد. باید از خیس شدن زخم جلوگیری کرد و از فشار یا اصطکاک مستقیم با لباس یا وسایل دیگر پرهیز کرد. در صورت مشاهده علائم عفونت، فوراً باید به بهترین متخصص ارتوپدی در شیراز مراجعه شود.
بیشتر بخوانید: راه های مدیریت عوارض جراحی رباط صلیبی
چه مدت زمان طول میکشد تا بتوانید بدون عصا راه بروید؟
زمان دقیق برای راه رفتن بدون عصا بستگی به نوع جراحی و وضعیت بهبودی شما دارد. در صورتی که جراحی تنها شامل ترمیم رباط صلیبی باشد و هیچ عمل جراحی اضافی مانند ترمیم مینیسک انجام نشده باشد، معمولاً میتوانید پس از دو یا سه هفته شروع به راه رفتن کنید.
البته این امر باید با مشورت و تایید جراح شما انجام شود، زیرا شرایط هر فرد متفاوت است. در این مدت، استفاده از عصا یا وسایل کمکی برای حمایت از زانو و جلوگیری از فشار زیاد بر آن توصیه میشود تا روند بهبودی به بهترین شکل پیش برود.
در نهایت…
بعد از عمل رباط صلیبی، راه رفتن به تدریج و تحت نظارت پزشک آغاز میشود. معمولاً در روزهای اول پس از جراحی از عصا یا وسایل کمکی استفاده میشود تا فشار کمتری به زانو وارد شود. در ابتدا راه رفتن باید محدود و به صورت کوتاه باشد و از وزن انداختن بیش از حد به زانو خودداری شود. توجه داشته باشید که انجام فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و بهبود دامنه حرکتی از اهمیت زیادی برخوردار است.