اکثر مواقع، صدا دادن زانو بعد از عمل تعویض مفصل طبیعی است و با گذشت زمان رفع میشود. اما گاهی اوقات، منشأ این صدا عواملی مثل ترشح مایع مفصل، جاگیری نادرست پروتز زانو، تورم و التهاب بافتهای دور مفصل است. اگر این صدا با علائم دیگری مثل تغییر شکل مفصل، ناتوانی در حرکت و نشانههای غیرطبیعی همراه بود، حتماً باید با مراجعه به پزشک، علت اصلی صدا دادن زانو بعد از عمل تعویض مفصل را شناسایی و برای درمان آن اقدام کنید.
دلایل صدا دادن زانو بعد از جراحی تعویض مفصل
صدای زانو بعد از جراحی تعویض مفصل زانو ناشی از چندین عامل است که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
اصطکاک پروتز
این صداها غالباً ناشی از اصطکاک بین سطوح پروتز و بافتهای اطراف است. با تعویض پروتز، بافتهای نرم ساییده میشوند و صداهایی تق تق مانند تولید میکنند که معمولاً با گذشت زمان و کاهش التهاب، این صداها کمتر خواهد شد.
جاگذاری نامناسب پروتز زانو
اگر پروتز به درستی در محل خود قرار نگرفته باشد، حرکت زانو با صدای غیرطبیعی همراه خواهد بود از همین رو در چنین شرایطی باید حتما به پزشک مراجعه نمایید.
ترشح مایع مفصل
تجمع مایعات در محل پروتز هم صدای خرخر مانندی ایجاد میکند. این مایعات به دلیل التهاب یا آسیبدیدگی در محل جراحی جمع میشوند و همین مسأله صدای زانو را تشدید میکند.
تغییرات در بافتهای اطراف
ورم پا بعد از تعویض مفصل زانو نیز علت دیگری برای صدا دادن زانو است. این تغییرات معمولاً در مراحل ابتدایی پس از جراحی طبیعی هستند که با بهبود وضعیت زانو کاهش مییابند.
ضعف عضلات و تاندونها
ضعف در عضلات و تاندونهای اطراف زانو باعث صدا دادن زانو میشود. معمولاً تقویت این نواحی با تمرینات مناسب به کاهش این صداها کمک میکند.
آیا صدا دادن زانو پس از تعویض مفصل طبیعی است؟
تق تق کردن زانو بعد از تعویض مفصل معمولاً پدیدهای طبیعی است که خیلیها پس از این جراحی آن را تجربه میکنند. مفصل تعویض شده از سه بخش اصلی تشکیل شده: دو بخش فلزی و یک بخش پلاستیکی که در میان آنها قرار گرفته است. به دلیل تفاوت ساختاری این مفصل با مفصل طبیعی زانو که دارای غضروف و بافتهای زنده است، و همچنین به خاطر اصطکاک میان اجزای فلزی و پلاستیکی پروتز و حرکت آنها در داخل زانو، شنیدن صداهایی مانند تق تق یا کلیک هنگام حرکت، به ویژه در محیطهای ساکت، کاملاً طبیعی است.
پس از جراحی، بدن زمان میخواهد تا به پروتز جدید عادت کند و به همین دلیل در ماههای ابتدایی پس از عمل، احتمال بیشتری برای شنیدن این صداها وجود دارد. با کاهش التهاب و بهبود وضعیت عضلات و تاندونهای اطراف زانو، این صداها هم کمتر میشوند.
چه زمانی صدا دادن زانو نگرانکننده است؟
صدا دادن زانو بعد از عمل تعویض مفصل زانو معمولاً امری طبیعی است و در بسیاری از موارد جای نگرانی ندارد. با این حال، در شرایط خاصی، این صداها نشانهای از مشکلات جدیتر هستند. زمانی که صدای زانو با درد بعد از عمل تعویض زانو، تورم یا بیثباتی مفصل همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
در واقع این علائم نشاندهنده عفونت، شل شدن پروتز یا آسیب به بافتهای اطراف زانو هستند. همچنین اگر تق تق کردن زانو بعد از عمل تعویض مفصل به مرور زمان بهجای کاهش، افزایش پیدا کند یا کیفیت و شدت آن تغییر کند باید به پزشک مراجعه کنید.
در این شرایط، پزشک آزمایشاتی از جمله اشعه ایکس یا MRI را تجویز میکند تا وضعیت پروتز و بافتهای اطراف آن را بررسی کند. نکته مهم دیگر این است که اگر صدای زانو با علائم دیگری همچون ضعف عضلانی یا محدودیت در حرکات زانو همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
ارتباط صدا دادن زانو و محدودیت در حرکت
صدا دادن زانو بعد از عمل تعویض مفصل با محدودیت در حرکت رابطه مستقیم دارد. تق تق کردن زانو معمولاً به خاطر عدم هماهنگی اجزای مفصل جدید یا آسیب به بافتهای اطراف ایجاد میشود که اجازه حرکت درست را به زانو نمیدهند. التهاب در ناحیه زانو نیز باعث بروز این صدا و سختتر شدن حرکات فرد میشود. از طرف دیگر، ضعف عضلات اطراف زانو دامنه حرکتی بیمار را کاهش میدهد و مشکلات بیشتری بهوجود میآورد. به همین دلیل، صدای زانو در برخی موارد نشانهای از وجود موانع حرکتی است و نیاز به بررسی دقیق دارد. رسیدگی به این علائم کیفیت زندگی بیمار را افزایش میدهد و فعالیتهای روزمره او را تسهیل میکند.
کاهش صداهای زانو پس از تعویض مفصل
با رعایت مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو و انجام تمرینات مناسب، میتوانید تا حد زیادی صدا دادن زانو بعد از تعویض مفصل را کاهش دهید:
✳️ انجام فیزیوتراپی باعث تقویت عضلات و بهبود عملکرد مفصل زانو میشود. این تمرینات به روند بهبودی شما سرعت میبخشند و باعث کمتر شدن صدای زانوها میشوند.
✳️ تمریناتی مثل دوچرخه سواری، شنا و پیاده روی ملایم، فشار کمی به زانو وارد کرده و به تقویت عضلات اطراف آن کمک میکنند. این ورزشها با تقویت عضلات زانو، صدای زانو پس از جراحی تعویض مفصل را کم میکنند.
✳️ حفظ وزن در محدوده مناسب فشار روی مفصل زانو را کاهش میدهد. با جلوگیری از چاقی، خطر بروز صدای زانو نیز کاهش مییابد.
✳️ وسایل کمکی مثل عصا ایجاد فشار روی زانو را کاهش میدهند و با توزیع یکنواخت فشار، از صدا دادن زانو جلوگیری میکنند.
✳️ مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین و مواد معدنی به بهبود مفاصل و کاهش صداهای زانو کمک میکند. در واقع مواد مغذی باعث ترمیم بافتها و افزایش استقامت مفاصل میشوند.
✳️ فعالیتهای سنگین مانند دویدن یا ورزشهای پرفشار به مفصل زانو آسیب میزنند و باعث ایجاد صدا میشوند. از همین رو برای انجام هر گونه فعالیتی حتما با پزشک خود مشورت نمایید.
✳️ کمپرسهای سرد و گرم به کاهش التهاب و تسکین درد کمک میکنند و صداهای زانو را کاهش میدهند.
سؤالات متداول صدا دادن زانو بعد از عمل تعویض مفصل
بله- اجزای مفصل مصنوعی بعد از گذشت زمان فرسوده میشوند. این فرسودگی گاهی باعث تق تق کردن زانو میشود.
اگر این صدا به دلیل التهاب بافتهای زانو باشد، مصرف داروهای ضد التهاب با تجویز پزشک در کاهش صدای زانو مؤثر است.
معمولاً این صداها ظرف چند هفته تا چند ماه بعد از جراحی برطرف میشوند. به طور کلی، هرچه زمان بیشتری از عمل شما بگذرد، سر و صدای ایمپلنت هم کمتر میشود. البته گاهی اوقات، فرسودگی یا شل شدن قطعات چند سال بعد از تعویض مفصل، باعث ایجاد صدا میشود.
در نهایت….
فیزیوتراپی و انجام تمرینات تقویتی مثل پیاده روی و شنا نقش مؤثری در کاهش صدای تق تق زانو بعد از جراحی تعویض مفصل ایفا میکنند. علاوه بر این، کنترل وزن و استفاده از وسایل کمکی هنگام راه رفتن برای جلوگیری از اعمال فشار به زانو نیز به کاهش این صداها کمک میکنند. بسیار مهم است که هر نوع تغییر یا علامت غیر طبیعی را با بهترین متخصص ارتوپد در میان بگذارید. پزشک حاذق با ارزیابی دقیق و درمان مناسب شما، کیفیت زندگیتان را بهبود میبخشد و جلوی بروز عوارض عمل تعویض مفصل زانو را میگیرد.